Cursus 2019

In het voorjaar van 2019 organiseert de Academie Muziek & Theologie (AMT) opnieuw een boeiende cursus voor muzikanten die in hun kerk of gemeente werkzaam zijn. We hebben weer gekozen voor een aantal uiteenlopende onderwerpen. Deze cursus is een kennismakingscursus die onderdeel uitmaakt van een grotere cursus in ontwikkeling.  

  • Wanneer en waar? 

De cursus vindt plaats op de volgende zaterdagen:

Plaats: Gebouw De Ark, Duivenkamp 844, 3607 WG Maarssenbroek

  • Voor wie?

De cursus is bedoeld voor zangleiders en muzikanten die hun instrument redelijk tot goed bespelen, kennis en ervaring hebben op het terrein van liturgie en samenzang en leiding (kunnen of willen) geven aan de muzikale activiteiten in hun kerk of gemeente. Ook muzikale theologen en mensen die meer willen leren over muziek en theologie zijn van harte welkom.

Omdat de cursus een ontmoetingsplaats wil zijn van cursisten met uiteenlopende kerkelijke achtergrond en het aanbod breed is wordt van de deelnemers een open houding verwacht.

  • Opgave en kosten

Je kunt je via deze pagina opgeven.

De kosten bedragen in totaal € 195,-.  Dit is inclusief materiaal, koffie, thee en een lunch.

OPZET & INHOUD VAN DE CURSUS 

Zaterdag 2 februari

  • Wim Ruessink  –  Een muzikale wereldreis

 Wim ReussinkWe beginnen het programma van deze cursus op mondiaal niveau. Over heel de wereld wordt er in kerken en christelijke gemeenschappen gezongen, maar dat klinkt overal weer anders. Behoorlijk anders soms! Dit betreft niet alleen het soort melodieën en ritmes maar vooral ook de wijze van zingen en de context (spiritualiteit) waarin alles gebeurt.

Vanmorgen staat dus de zogenaamde ‘wereldmuziek’ op het programma, zoals bijvoorbeeld Zuid-Amerikaanse (Latin), Midden-Oosterse (joodse), Afrikaans, Aziatische, Keltische (Iona) muziek. We maken kennis met die verschillende genres. De vraag is natuurlijk hoe je die liederen kunt gebruiken in een (Nederlandse) liturgie  en wat deze liederen ‘doen’.  Een meer principiële vraag is: waarom eigenlijk zouden we deze liederen in een Nederlandse setting willen gebruiken?  Tot slot is er de vraag hoe je die liederen – met de middelen die we hebben – kunt uitvoeren zodanig dat het eigen karakter bewaard blijft. Een spannende opgave, maar die is Wim volledig toevertrouwd!

Wim Ruessink studeerde aan het Twents Conservatorium de hoofdvakken orgel (docerend (1988), uitvoerend musicus (1990)) en kerkmuziek (1989) bij onder andere Gijs van Schoonhoven. In 2012 studeerde hij af aan de Nederlandse Beiaardschool te Amersfoort (Hogeschool voor de Kunsten, Utrecht) als beiaardier (Bachelor of Music) bij Frans Haagen en Gijsbert Kok. Als cantor-organist is hij verbonden aan de Protestantse Gemeente te Winterswijk en als beiaardier aan de Oude Calixtustoren te Groenlo en de Jacobstoren te Winterswijk . Verder is hij als dirigent verbonden aan het Eibergs Mannenkoor en het Varssevelds Mannenkoor. In 1988 won hij de Compositieprijsvraag Kerkmuziek te Utrecht en was hij één van de prijswinnaars van het Nationaal Orgelimprovisatieconcours te Bolsward. In 1990 en 1994 was hij deelnemer van het Internationaal Orgelimprovisatieconcours te Haarlem. In 2005 won hij de culturele prijs van de gemeente Winterswijk vanwege zijn verdiensten voor de muziek in het algemeen en de kerkmuziek in het bijzonder. In 2012 won hij het Beiaardimprovisatieconcours van de Nederlandse Klokkenspel Vereniging i.s.m. de gemeente Goedereede en de stichting Vrienden van de Goereese Beiaard.

Wim Ruessink verkent de binnen- en buitengrenzen van kerkmuziek; hij speurt naar muzikale wonderen en wonderlijke muziek. Als redactielid was hij nauw betrokken bij de totstandkoming van Liedboek~zingen en bidden in huis en kerk (2013). Hij voorzag talloze gemeentes van informatie en inspiratie tijdens workshops en lezingen. Ook presenteerde hij de bundel bij congressen van de European Conference of Protestant Churchmusic te Straatsburg en The Hymn Society in the United States and Canada te New Orleans. Ook produceerde hij met anderen twee interactieve voorstellingen rond het Liedboek: Deining (2013) en Sessions (2017).

www.wimruessink.nl

  • Bart Visser  –  Naar een plan voor goede muziek in jouw gemeente                                                     

’s Middags is het woord aan Bart Visser. Hij schreef samen met Peter Dijkstra (van Sela) het boekje Muziekteams. Praktisch handboek voor de muziek in jouw kerk. Hoe maak je nu een ‘plan’ voor de muziek in de kerk? Zeker als je met meerdere mensen samenspeelt – en in wisselende bezettingen – is het nodig om doelen te hebben en afspraken te maken. Uiteraard is een dergelijk plan ook ingebed in het geheel van de gemeente en haar visie op liturgie, en heb je daarover overleg met predikanten en voorgangers, kerkenraden en voorbereidingscommissies. Je werkt vanuit een gezamenlijke visie. Van daaruit komen een heleboel praktische zaken aan bod: omgang met je muzikanten, begroting, roosters, muziek (hoe zoek je die uit?), vormgeving en arrangement, zangleiding, instrumentarium, etc.  Hoe je dit dynamische proces vormgeeft – daarover gaat het vanmiddag.

 Bart Visser studeerde piano aan het conservatorium in Zwolle en theologie aan de VU in Amsterdam. Hij werkte als pianist en arrangeur mee aan projecten van Opwekking, Sela en Het Boekencentrum.

Hij was eindredacteur van de muziekbundel Hemelhoog en heeft predikanten, liturgiecommissies en muziekteams geadviseerd en gecoacht over liturgievernieuwing en het begeleiden van de samenzang. Bart vindt het prachtig om na te denken over de relatie tussen muziek en theologie en dit praktisch uit te werken. Sinds enige tijd is Bart een van de predikanten van de NGK (‘de Lichtboog’) in Houten.

Zaterdag 2 maart 

  • Frank den Bakker  –   De wondere wereld van akkoorden en harmonieën op een A4tje 

’s Middags gaan we praktische aan de slag met … leadsheets. Leadsheets zijn een simpele manier om alle muzikale informatie op een A4tje (of 2) te krijgen, vooral bij samenspel erg handig. De basis ervan vormen de akkoorden. Voor gitaristen gesneden koek, maar voor bijvoorbeeld organisten vaak niet (al hebben die natuurlijk wel kennis van harmonie als zodanig). Je leert allerlei ins en outs over harmonie, akkoorden en schema’s. Hoe ze zijn opgebouwd, hun samenhang, hun variatie, etc.

Enige kennis van ‘vormoverzichten’ is voorondersteld, maar we plaatsen deze informatie uit de vorige cursus ook in de syllabus. Via enkele filmpjes kunnen de cursisten zich voorbereiden.

Frank den Bakker is musicus en komt uit een muzikaal gezin in Delft. Hij studeerde aan het Koninklijk Conservatorium te Den Haag: orgel (Docerend en Uitvoerend musicus), piano (DM), improvisatie en continuo, kerkmuziek en schoolmuziek. 

Tijdens zijn studie kwam hij steeds meer in contact met eigentijdse muziek, vooral op gospelgebied. Zo werd hij enorm geïnspireerd door Keith Green die veel liederen schreef met een Bijbelse inhoud. Zodoende ging Frank zijn muzikale gebied vergroten naar de lichte muziek en ging hij zelf ook liederen schrijven en bewerken. In diverse bundels staan liederen en bewerkingen van hem. 

Door zijn contact met Kees van Setten kwam hij in aanraking met wat nu Eredienst Creatief heet en helpt hij met het opzetten van de cursus Muziek en Theologie.

Hij is werkzaam als dirigent,  pianist,  arrangeur,  componist, organist en privé-docent.

  • Jaco Mulder  –  De theologie van het eitje.. (over percussie in de kerk)

Een drumstel in de kerk. Sommigen vinden dat prachtig, anderen moeten er niet aan denken. Zonder drumstel is rockmuziek ondenkbaar, maar met een orgel? Toch is percussie een wezenlijk onderdeel van de muziek, al is het maar omdat een beetje ritme er gewoon om smeekt. Je hebt veel soorten percussie-instrumenten, het drumstel is er maar één van. Percussie-instrumenten hebben ook zeer veel mogelijkheden. De belangrijkste functie – maar lang niet de enige – is natuurlijk het begeleiden van (ritmisch lastige) liederen. Ze kunnen prima in combinatie met het orgel worden gebruikt: djembé, cajon, conga’s, trommels en bekkens, pauken, cabasa, tamboerijn, etc.  Een simpel maar krachtig instrument als een ‘eitje’ kan wonderen doen en andere instrumentalisten ritmisch ontlasten!

Hoe zetten we deze instrumenten in en waar moeten we dan op letten? Hierover en meer gaat het vanmorgen.

Jaco Mulder is geboren in Harderwijk maar groeide op in Emmeloord. Hij volgde de opleiding slagwerk UM/DM aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en Koordirectie en Schoolmuziek aan het Artez Conservatorium in Zwolle. Hij volgde diverse Masterclasses bij o.a. Bob Becker en de japanse marimbaspeelster Nachiko. Hij staat voor diverse koren in heel Nederland en schrijft muziek voor gospel en gemengde koren, als ook voor orkest. Hij heeft als slagwerker gewerkt met namen als Edo de Waart en Frans Brüggen. Hij is als muzikant en aanbiddingsleider verbonden aan de Levend Water gemeente in Emmeloord en geeft onder andere training voor aanbiddingsteams. Als dirigent heeft hij gewerkt met het Nederlands Begeleidingsorkest en het orkest van Scarlet Arts.
Jaco Mulder heeft diverse tournees in binnen- en buitenland gemaakt en toert nu door Nederland met zijn musical “De Bevrijding”. Hij heeft verschillende tv opnames gemaakt bij Nederland zingt.

Zaterdag 30 maart


We beginnen en eindigen deze dag met de psalmen – de grondtoon van de muziek in de gemeente. De opzet van het ochtendprogramma is theologisch van aard, het middagprogramma is de praktijk. 

  • Roel Bosch  –  De rijkdom van de psalmen

Roel BoschRoel Bosch kent de psalmen als geen ander. Hij neemt ons mee op ontdekkingstocht door de rijkdom er van. Juist als muzikant ben je je bewust van de theologische achtergrond van de psalmen, het beïnvloedt immers je spel als je de achtergrond van liederen kent.

Het gaat vanmorgen over de verschillende soorten psalmen, theologische visies op en de boodschap van de psalmen, de (poëtische) taal van de psalmen. Welke ‘vormen’ zijn er en hoe gebruik je die in de liturgie of samenkomst? Aan de hand van (te zingen) concrete voorbeelden zullen psalmen worden ‘geproefd’. Want voedsel moet je eten..

Roel Bosch is predikant van de Noorderlicht gemeente in Zeist, kerk- en liturgiehistoricus. Eerder was hij onder andere studentenpastor in Maastricht. Hij publiceerde over de Psalmberijming 1773 en over de Psalmen in Liedboek 2013. Als voorzitter van de Psalmenwerkgroep en redactielid was hij betrokken bij de totstandkoming van Liedboek 2013.

Als kind raakte hij geboeid door rivieren die in de handen klappen en bergen die jubelen, en sindsdien laten de psalmen hem niet meer los. Hij schreef over de ‘oude berijming’ van 1773, over verschillende vormen van psalmzang, was voorzitter van de psalmenwerkgroep van Liedboek 2013, en is ook nu bezig met het zoeken naar nieuwe vormen van psalmberijming en psalmzang.

  • Kees van Setten en Frank den Bakker – Psalmenproeverij

Kees van SettenWe laten verschillende (genres) psalmen de revue passeren. Er zijn inmiddels veel meer genres en soorten psalmen dan – zeg – 50 jaar geleden toen, zeker in ons land, de Geneefse psalmwijze domineerde. Het wordt muzikaal interessant als we ons de vraag stellen: op welke creatieve manier kun je die psalmen uitvoeren?  Kun je dezelfde psalm op verschillende manieren uitvoeren en wat doet dat dan?  Welk instrumentarium kun je gebruiken? Kun je psalmen inzetten als onderdeel van een ander liturgisch onderdeel, bijvoorbeeld een gelezen tekst of koppelen aan een ander lied? Dit is echte een psalmen-werkplaats waar we samen muzikaal beitelen en schaven aan een aantal oude en nieuwe psalmen.